Het Franciscaans Studiecentrum maakt vanaf 1 januari volledig deel uit van de Tilburg School of Catholic Theology (TST) en de heropening wordt gevierd op 30 januari. Het studiecentrum is in 1985 opgericht door de drie franciscaanse orden: Franciscanen, Conventuelen en Kapucijnen. De heropening heeft tot doel hechtere samenwerking tussen het centrum en de faculteit met andere vakgebieden en in relatie met maatschappelijke en universitair brede vraagstukken, met name brede welvaart. Een gesprek met coördinator Krijn Pansters over de achtergrond en de blijvende betekenis van Franciscus die 800 jaar geleden stierf en die dit jaar wereldwijd wordt herdacht.
‘In een snel veranderende maatschappij bestuderen wij wat de rol daarin is van de waarden van het religieuze leven. Het oude studiecentrum heeft altijd zelfstandig gewerkt, al waren er al veel contacten met de faculteit. De orden wilden graag nog nauwer samenwerken met de universiteit en TST heeft waargemaakt dat het centrum kon worden geadopteerd. We zijn natuurlijk allen onderdeel van de katholieke theologie.’
De netwerken van het centrum en faculteit zullen elkaar versterken, zegt Pansters, die nu de positie van associate professor heeft gekregen. ‘De franciscanen hebben een enorm internationaal relatiebestand waar de faculteit ook van kan profiteren. Ik ben zelf hoofdredacteur van een belangrijk franciscaans tijdschrift en daarmee krijgt TST meteen nog meer verbinding met het internationale onderzoek. Door de hechtere banden hoop ik ook dat we beter online kunnen werken en minder naar conferenties hoeven te vliegen, tenslotte is bescherming van de natuur een belangrijk begrip in het franciscaans denken. Grote congressen zijn nog te vaak exclusief, voor veel mensen onbereikbaar.’
Gericht op geven niet op nemen
De franciscaanse spiritualiteit, geworteld in het leven en de leer van Sint Franciscus van Assisi, biedt een boeiend ethisch en sociaal kader voor het universitaire interdisciplinaire onderzoeksthema van brede welvaart, aldus Pansters. De kern van de franciscaanse spiritualiteit wordt gevormd door armoede, nederigheid, broederschap, zorg voor de schepping en de waardigheid van ieder mens. ‘Hoewel deze waarden op het eerste gezicht misschien in strijd lijken te zijn met ‘welvaart’, geven ze er in feite juist een nieuwe, inclusieve en duurzame, invulling aan. Als je gericht bent op geven en niet op nemen, krijgen bezitten en accumuleren een heel andere dimensie. Nemen neemt ook energie.
Het rentmeesterschap houdt in dat dingen niet voor jou zijn maar dat je verantwoordelijkheid neemt voor bescherming en behoud ervan voor het nageslacht. Alles om je heen, in totale gelijkwaardigheid, zijn broeders en zusters, ja, ook de zee, de maan, de dieren. Er moet ruimte zijn om die eenvoud te zien bij complexe problemen, voor een ander perspectief van waaruit bewustzijn kan worden gecreëerd.
Franciscus liet bijvoorbeeld aan zijn gemeenschap zien: als jullie rondtrekken om de boodschap van God te verkondigen, en je helpt iemand, dan mag je alleen brood voor die dag vragen. Meer heb je niet nodig. Als je steeds twee broden bij je draagt heb je je handen niet vrij om te werken of te helpen. En samen delen en geluk zijn niet aan geld verknoopt. Dit denken vanuit armoede kan juist veel voor welvaart betekenen.
Plaats in de academie
De universiteit werkt al heel veel met ethische begrippenkaders en wij kunnen aansluiten en meepraten hierover vanuit een inspirerende spirituele traditie. Bij elke academische werkplaats in de universiteit hoort een franciscaans verhaal’, stelt Pansters. ‘Als je het bijvoorbeeld hebt over goed bestuur, dan betekent dat volgens ons iets als dienstbaar zijn: servant leadership.
Nu zie je in de wereld dat bestuur vaak is: nemen, in plaats van geven. Maar is het kader hebzucht en macht of gelijkwaardigheid en gedeelde welvaart?
En goed bestuur is gebaseerd op waarden als compassie. Franciscus wenste iedereen ‘vrede en alle goeds’. Laten we het hebben over onze heilige teksten en bronnen, discussiëren over de waarden die erin besloten liggen en ook vandaaruit kijken hoe we de toekomst vormgeven.’
Onderwijs en opleidingen
Niet alleen in onderzoek zal het studiecentrum een rol gaan spelen, maar ook in het onderwijs, met name op het gebied van spiritualiteit en ethiek. Maar ook ten aanzien van character building aan de universiteit. Pansters: ‘Met studenten bespreken we morele dilemma’s, stimuleren we hun gevoel voor sociale verantwoordelijkheid en hun zelfreflectie. Je moet waarden kunnen verwoorden, vergelijken én ter discussie stellen.‘
De viering op 30 januari heeft als thema: ‘Je verheugen over het goede van anderen’, een uitspraak van de heilige en ‘een samenvatting van het nieuwe centrum’, stelt Pansters. Het is ook het startsein voor het opzetten van een nieuwe internationale associatie van franciscaanse wetenschappers. ‘Daarin bespreken we hoe Franciscus’ dood in 1226 een symbolisch begin is voor het academisch werken aan een betere wereld.’
Meer informatie:
Voor de opening zie hier.
Bron: tilburguniversity
