Beste zusters, beste broeders,
Nu de werkzaamheden van de eerste zitting van de 16e gewone algemene vergadering van de bisschoppensynode ten einde lopen, willen we God met u allen danken voor de mooie en verrijkende ervaring die we hebben beleefd. We hebben deze gezegende tijd in diepe verbondenheid met u allen beleefd. We werden gesteund door uw gebeden, we droegen uw verwachtingen, uw vragen en uw angsten met ons mee. Zoals paus Franciscus twee jaar geleden vroeg, werd er een lang proces van luisteren en nadenken in gang gezet, dat openstond voor het hele Volk van God, waarbij niemand werd uitgesloten, om “samen op weg te gaan” onder leiding van de Heilige Geest, als missionaire leerlingen die bezig zijn met de navolging van Jezus Christus.
De sessie waarin we sinds 30 september in Rome bijeen zijn, is een belangrijke fase in dit proces. In veel opzichten is het een ongekende ervaring geweest. Voor het eerst zijn op uitnodiging van paus Franciscus mannen en vrouwen uitgenodigd om op grond van hun doopsel aan dezelfde tafel te zitten en deel te nemen, niet alleen aan de discussies, maar ook aan het stemproces van deze vergadering van de bisschoppensynode.
Samen hebben we, in de complementariteit van onze roepingen, onze charisma’s en onze bedieningen, intens geluisterd naar het Woord van God en de ervaring van anderen. Met behulp van de methode van onderscheiding der geesten hebben we nederig de rijkdom en armoede van onze gemeenschappen uit alle werelddelen gedeeld, op zoek naar wat de Heilige Geest de Kerk vandaag wil zeggen. Zo hebben we ook ervaren hoe belangrijk het is om wederzijdse uitwisselingen tussen de Latijnse traditie en de tradities van het oosterse christendom te bevorderen. De deelname van broederlijke afgevaardigden van andere Kerken en kerkelijke Gemeenschappen heeft onze discussies diep verrijkt.
Onze bijeenkomst vond plaats in de context van een wereld in crisis, waarvan de wonden en schandalige ongelijkheden pijnlijk doorklonken in onze harten, waardoor ons werk een bijzondere ernst kreeg, vooral omdat sommigen van ons uit landen komen waar oorlog woedt. We baden voor de slachtoffers van dodelijk geweld, zonder al diegenen te vergeten die door ellende en corruptie gedwongen zijn om de gevaarlijke weg van migratie te nemen. We verzekerden onze solidariteit en toewijding aan de zijde van de vrouwen en mannen over de hele wereld die werken aan gerechtigheid en vrede.
Op uitnodiging van de Heilige Vader hebben we veel ruimte gemaakt voor stilte om wederzijds luisteren en een verlangen naar gemeenschap in de Geest onder ons te bevorderen. Tijdens de oecumenische openingswake hebben we ervaren hoe de dorst naar eenheid toeneemt in de stille contemplatie van de gekruisigde Christus. In feite is het kruis de enige katheder van Hem die, nadat hij zichzelf gegeven had voor de redding van de wereld, zijn leerlingen aan zijn Vader toevertrouwde, opdat “zij allen één zouden zijn” (Johannes 17,21). Stevig verenigd in de hoop die Zijn Verrijzenis heeft gebracht, vertrouwen we Hem ons gemeenschappelijke huis toe, waar de kreten van de aarde en de armen steeds dringender worden: “Laudate Deum!” (“Loof God!”), zoals paus Franciscus ons herinnerde aan het begin van ons werk.
Dag na dag voelden we de dringende oproep tot pastorale en missionaire bekering. Want de roeping van de Kerk is om het evangelie te verkondigen, niet door zich op zichzelf te richten, maar door zich ten dienste te stellen van de oneindige liefde waarmee God de wereld heeft liefgehad (vgl. Johannes 3,16). Toen daklozen in de buurt van het Sint-Pietersplein gevraagd werd naar hun verwachtingen ten aanzien van de Kerk ter gelegenheid van deze synode, antwoordden ze: “Liefde!”. Deze liefde moet altijd het vurige hart van de Kerk blijven, een trinitaire en eucharistische liefde, zoals de paus in herinnering bracht op 15 oktober, halverwege onze vergadering, toen hij zich beriep op de boodschap van de heilige Thérèse van het Kind Jezus. Het is “vertrouwen” dat ons de durf en innerlijke vrijheid geeft die we hebben ervaren, niet aarzelend om vrij en nederig onze overeenkomsten, verschillen, verlangens en vragen te uiten.
En nu? We hopen dat de maanden die leiden tot de tweede sessie in oktober 2024 iedereen in staat zullen stellen om concreet deel te nemen aan de dynamiek van missionaire gemeenschap die het woord “synode” aangeeft. Het gaat niet om ideologie, maar om een ervaring die geworteld is in de apostolische traditie. Zoals de paus ons aan het begin van dit proces in herinnering bracht, “lopen communio en missie het risico enigszins abstract te blijven, tenzij we een kerkelijke praxis cultiveren die de concreetheid van synodaliteit tot uitdrukking brengt (…) en echte betrokkenheid van iedereen aanmoedigt” (9 oktober 2021). Er zijn vele uitdagingen en talrijke vragen: het samenvattend verslag van de eerste sessie zal de punten van overeenstemming aangeven die we bereikt hebben, de open vragen benadrukken en aangeven hoe ons werk verder zal gaan.
Om vooruitgang te boeken in haar onderscheiding moet de Kerk absoluut naar iedereen luisteren, te beginnen met de armsten. Dit vereist een weg van bekering van haar kant, die ook een weg van lofprijzing is: “Ik dank u, Vader, Heer van hemel en aarde, dat u deze dingen voor wijzen en verstandigen verborgen hebt gehouden en ze aan kleine kinderen hebt geopenbaard” (Lucas 10,21)! Het betekent luisteren naar hen aan wie het recht op spreken in de samenleving is ontzegd of die zich buitengesloten voelen, zelfs door de Kerk; luisteren naar mensen die het slachtoffer zijn van racisme in al zijn vormen – in het bijzonder in sommige regio’s naar inheemse volken wier culturen zijn geminacht. Bovenal heeft de Kerk van onze tijd de plicht om in een geest van bekering te luisteren naar hen die het slachtoffer zijn geworden van misbruik door leden van het kerkelijk lichaam, en zich er concreet en structureel voor in te zetten dat dit niet meer gebeurt.
De Kerk moet ook luisteren naar leken, vrouwen en mannen, die allen geroepen zijn tot heiligheid krachtens hun dooproeping: naar het getuigenis van catechisten, die in veel situaties de eerste verkondigers van het evangelie zijn; naar de eenvoud en levendigheid van kinderen, het enthousiasme van jongeren, naar hun vragen en hun smeekbeden; naar de dromen, de wijsheid en het geheugen van ouderen. De Kerk moet luisteren naar gezinnen, naar hun opvoedkundige zorgen, naar het christelijk getuigenis dat zij afleggen in de wereld van vandaag. Ze moet de stem verwelkomen van hen die betrokken willen zijn bij lekenbedieningen en willen deelnemen aan besluitvormings- en besluitvormingsstructuren.
Om verder te komen in de synodale onderscheiding moet de Kerk vooral nog meer de woorden en ervaringen van de gewijde bedienaren verzamelen: priesters, de voornaamste medewerkers van de bisschoppen, wier sacramentele bediening onmisbaar is voor het leven van het hele lichaam; diakens, die door hun ambt de zorg van de hele Kerk voor de meest kwetsbaren betekenen. Ze moet zich ook laten ondervragen door de profetische stem van het godgewijde leven, de waakzame wachter van de roep van de Geest. Ze moet ook aandacht hebben voor allen die haar geloof niet delen, maar op zoek zijn naar de waarheid, en in wie de Geest, die “aan iedereen de mogelijkheid biedt om met dit paasmysterie verbonden te zijn” (Gaudium et Spes 22, 5), ook aanwezig en werkzaam is.
“De wereld waarin wij leven en die wij geroepen zijn lief te hebben en te dienen, zelfs met haar tegenstellingen, vraagt van de Kerk dat zij de samenwerking versterkt op alle gebieden van haar zending. Het is precies deze weg van synodaliteit die God verwacht van de Kerk van het derde millennium” (Paus Franciscus, 17 oktober 2015). We hoeven niet bang te zijn om gehoor te geven aan deze oproep. Maria, Moeder van de Kerk, de eerste op de reis, begeleidt onze pelgrimstocht. In vreugde en verdriet toont ze ons haar Zoon en nodigt ze ons uit om te vertrouwen. En Hij, Jezus, is onze enige hoop!
Vaticaanstad, 25 oktober 2023
![](https://bisdom-roermond.nl/public/albums/5454/Synode-2024-lore.jpg)